Keçidə toxunanda səhifəni kim hazırlayır, kim göstərir?
Tutaq ki, yol xəritələrinin siyahısında bir dərsin keçidinə toxundun. Brauzerin qarşı tərəfə “bu ünvandakı səhifəni istəyirəm” mənalı xəbər göndərir. Buna sorğu deyilir. Sorğunu qəbul edib cavab verən proqram server adlanır. Bu söz həmin proqramın işlədiyi kompüter üçün də istifadə olunur.
Server səhifənin sənədini cavab kimi qaytara bilər. Sənəddə mətnin hansı hissəsinin başlıq, hansının keçid olduğu HTML ilə göstərilir. Brauzer sənədi oxuyur və lazım olduqda əlavə fayllar istəyir. CSS qaydaları rəngi, ölçünü və yerləşməni müəyyən edir. Brauzer bu məlumatlardan ekranda gördüyün səhifəni qurur. JavaScript isə brauzerdə göstərişləri icra edə bilir. Məsələn, dərs siyahısını yazdığın sözə görə süzə bilər.
Bunu gözünlə gör
Bu saytda yol xəritələrinin siyahısını aç. Axtarış sahəsinə “giriş” yaz. Siyahı daralır, amma ünvan dəyişmir. Mətni siləndə digər yollar yenidən görünür. İndi bir yolun keçidinə toxun: bu dəfə ünvan dəyişir və başqa səhifə açılır. Birinci əməliyyatda artıq açılmış səhifə daxilində JavaScript işləyir.
Server hər sorğuya istədiyin sənədlə cavab verməyə bilər. Məsələn, ünvanın yolu səhvdirsə, server “səhifə tapılmadı” mənasına gələn 404 cavabını qaytara bilər. Bu halda sorğu serverə çatıb.
Ev tapşırığı
Bir dərsi açmağı üç cümlə ilə təsvir et. Birinci cümlədə brauzerin nə istədiyini, ikincidə serverin nə qaytardığını, üçüncüdə brauzerin cavabla nə etdiyini yaz.
- Sorğunun və cavabın istiqamətini düzgün göstərirsən.
- Səhifəni ekranda göstərən proqramı adlandıra bilirsən.
İpucu
Cümlələrə növbə ilə “Brauzer”, “Server” və yenidən “Brauzer” sözləri ilə başla.